Του Σπύρου Τζόκα – Πανεπιστημιακού, Συγγραφέα
Το παρελθόν γίνεται σήμερα και μας διδάσκει
«Μαζική εξόντωση. Κόκκινη, κατακόκκινη Πρωτομαγιά. Αίμα παντού… κοκκίνισε ο πράσινος τόπος του Σκοπευτηρίου. Και στους δρόμους της αντάρτισσας Καισαριανής αναβρασμός. Τα φορτηγά του δήμου γέμισαν. Η ζωή πεταμένη στα σκουπιδιάρικα. Όλος ο δρόμος έγινε κόκκινος. Από τα σκουπιδιάρικα έσταζε το αίμα. Και τα παιδιά του ονείρου και της επανάστασης ταξιδεύουν… στους δρόμους και τα σοκάκια της Καισαριανής, στις προσφυγικές του λαού εστίες. Εκεί που ξάγρυπνα μάτια δακρύζουν. «Οι άτιμοι σκοτώνουν πάλι τα παλικάρια μας…». Αυτά τα παλικάρια αγάπησαν τη ζωή και περνούν στην αθανασία. Τέτοια τιμή τους ταίριαζε. Χαμογελαστοί και τραγουδώντας αυτοί… γιορταστική, στα καλά της η φύση. Εξάλλου σε παρόμοιες καταστάσεις το τραγούδησε και ο Σολωμός «Μάγεμα η φύσις κι όνειρο στην ομορφιά και χάρι…» και «… όποιος πεθάνει σήμερα, χίλιες φορές πεθαίνει». »
Και οι Καισαριανιώτες που έζησαν τα γεγονότα έλεγαν ότι ο ευλαβικός προσκυνητής που θα σκύψει στο χώμα του θυσιαστηρίου της λευτεριάς θα ακούσει τις φωνές των ηρώων να τον καλούν, να μην τους ξεχάσει, να τους δικαιώσει.
Και ξαφνικά ένα Σαββατιάτικο βράδυ δημοσιεύονται φωτογραφίες που αποκαλύπτουν πρόσωπα, που ως τώρα γνωρίζαμε από αφηγήσεις. Φωτογραφίες που μας συγκλονίζουν και επιβεβαιώνουν με το παραπάνω τις αφηγήσεις. Είναι γεγονός ότι οι φωτογραφίες των 200 κομμουνιστών που εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής προκάλεσαν ένα σεισμό θετικών αντιδράσεων, συγκίνηση, έντονες συζητήσεις και τεράστιο ενδιαφέρον. Αυτό είναι φανερό και από τις χιλιάδες επισκέπτες που δέχεται ο ιερός χώρος των εκτελέσεων των πατριωτών καθημερινά. ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΠΕΡΙΠΑΤΟΙ στα βήματα των 200 κομμουνιστών της Πρωτομαγιάς του 1944 αποτελούν πλέον καθημερινή συνήθεια. Οι μεγάλες ομάδες επισκεπτών που παίρνουν μέρος στις ξεναγήσεις, οδηγούνται σε ένα μοναδικό ταξίδι στην ιστορία του χώρου. Εκεί εκτυλίσσεται συνοπτικά:
- η απαρχή της εγκατάστασης της Πανελλήνιας Σκοπευτικής Εταιρείας στο χώρο του Σκοπευτηρίου την δεκαετία του ’30,
- η παραχώρηση από το κράτος του χώρου των 710 στρεμμάτων κατά χρήση στην αρχή και κατά κυριότητα στη συνέχεια,
- η περίφραξη του χώρου με μαντρότοιχο και η μεταβολή του σε ‘’οχυρό’’.
- Οι περιστερώνες και τα πιατάκια, η σκόπευση στα 300, στα 50,100 και 200 μέτρα,
- οι πρώτες αντιδράσεις των κατοίκων της συνοικίας,.
- Η χρήση του την περίοδο 1941-1944 από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, ως τόπου εκτελέσεων Ελλήνων αγωνιστών (τα καταγεγραμμένα στοιχεία κάνουν λόγο για πάνω από 700).
- Η πρώτη και η τελευταία εκτέλεση στον ιερό χώρο.
- Η εκτέλεση των 200 κομμουνιστών την πρωτομαγιά του 1944.
- Η προβληματική συνέχιση της λειτουργίας του Σκοπευτηρίου μετά την απελευθέρωση.
- Οι πολύχρονοι αγώνες που δόθηκαν από τον Δήμο, τον λαό της πόλης και τον προοδευτικό κόσμο της Ελλάδας, ώστε να μετατραπεί σε ιστορικό χώρο και να απομακρυνθεί η Σκοπευτική Εταιρεία, να στηθεί το Μνημείο των Εκτελεσμένων Αγωνιστών και να λειτουργήσει το Μουσείο της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης.
- Η κατάληψη του 1983 και ο χαρακτηρισμός του χώρου ως ιστορικός – μνημειακός.
- Η οριστική απομάκρυνση της ΠΣΕ από το θυσιαστήριο της λευτεριάς και η δικαίωση των μακροχρόνιων αγώνων.
- Η ιστορική αναφορά στους 200 της Πρωτομαγιάς, συνεχίζεται στο χώρο του Μουσείου ΕΑΜικής Αντίστασης, με προβολή στην οθόνη των συγκλονιστικών φωτογραφιών των αγωνιστών που βαδίζουν θαρραλέα και με το γέλιο στα χείλη, για σταθούν απέναντι στο εκτελεστικό απόσπασμα και να περάσουν στην αθανασία, ήρωες και μάρτυρες του λαϊκού κινήματος.
Ο ψυχρός φακός του κατακτητή συναντά το αγέρωχο βλέμμα των κομμουνιστών αγωνιστών, όπως οδηγούνται σε ομάδες για να τουφεκιστούν. Λέξεις όπως “ηρωισμός” που μέχρι τώρα ήταν επενδύσεις νοήματος και επικοί τόνοι πάνω στην ιστορική ανάμνηση, τώρα γίνονται εικόνα αδιάψευστη. Και μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές της Κατοχής και της Αντίστασης, μια σελίδα της εθνικής ιστορίας, αποκτά ήχο, παλμό, σχεδόν χρώμα. Τους βλέπουμε να περπατούν στητοί, καμαρωτοί, περιποιημένοι σαν να πήγαιναν σε γιορτή, να στέκονται με το κεφάλι ψηλά και τη γροθιά υψωμένη απέναντι στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Το αποτύπωμα των φωτογραφιών, όπου εικονίζονται περήφανοι άνδρες να βαδίσουν όρθιοι προς το εκτελεστικό απόσπασμα ξεφεύγει από το παρελθόν και έρχεται στις μέρες μας να συγκλονίσει τις συνειδήσεις μας και να μας καταδείξει το μεγαλείο του ανθρώπου. Οι φωτογραφίες φέρνουν το Τότε της αντίστασης κατά του φασισμού, τους αγώνες, τις θυσίες, τους εκτελεσμένους, τους εκτοπισμένους, τους φυλακισμένους στο Τώρα. Το παρελθόν γίνεται σήμερα και μας διδάσκει.
